MỘT SỐ YÊU CẦU ĐỐI VỚI BÀI BÁO KHOA HỌC NGÀNH LỊCH SỬ

Nguyễn Thị Mai Hoa

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, các bài báo khoa học đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Nó không chỉ là bản báo cáo về một công trình nghiên cứu, mà còn là một đóng góp cho kho tàng tri thức chung. Khoa học tiến bộ một phần lớn nhờ vào thông tin từ những bài báo khoa học. Nếu một công trình nghiên cứu đã hoàn tất mà kết quả không được công bố, thì người nghiên cứu có thể xem như chưa hoàn thành nghĩa vụ của mình.

Viết một bài báo chất lượng là một công việc không hề đơn giản, nếu không muốn nói là phức tạp, đòi hỏi người viết phải vắt óc suy nghĩ, đầu tư trí lực, tâm sức. Đây là một loại hình lao động hết sức nặng nhọc, vì ngoài việc có ý tưởng khoa học sáng tạo, cần có kỹ năng nghiên cứu, trình bày và thời gian triển khai – đó là những nỗ lực to lớn, bền bỉ trên quãng đường trường đầy chông gai, thậm chí không hiếm thất bại.

NHẬN THỨC LỊCH SỬ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

Nguyễn Thị Mai Hoa

Đại học Quốc gia Hà Nội

Thực hiện công trình nghiên cứu, nhà sử học hướng tới việc dựng lại một cách chân thực, khoa học bức tranh toàn cảnh về sự phát triển của quá trình lịch sử, tìm kiếm mối liên quan hệ thống giữa các sự kiện; khám phá, diễn dịch những quy luật của quá trình lịch sử. Như vậy, làm việc một cách cẩn trọng với nguồn sử liệu, tuân thủ nguyên tắc nghiên cứu, sử dụng hiệu quả các phương pháp khoa học, nhà sử học nhằm tới đích là nhận thức lịch sử khách quan, khoa học, toàn diện. Song nhà sử học có thực sự đạt tới đích đó được không? Bài viết tập trung làm rõ nội dung, tính đặc thù của nhận thức lịch sử, chỉ ra các yếu tố quy đính tính chân thực, khách quan của nhận thức lịch sử, khẳng định sự cần thiết tuân thủ các nguyên tắc, phương pháp nghiên cứu một cách chặt chẽ, tính trách nhiệm nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp cao ở nhà sử học nhằm mục đích tiệm cận chân lý lịch sử.

PHƯƠNG PHÁP PHAN TÍCH - PHÊ KHẢO SỬ LIỆU TRONG NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ (Qua nghiên cứu quan hệ Việt Nam - Trung Quốc thời kỳ hiện đại)

GS.TS. Nguyễn Văn Khánh,TS.Nguyễn Mai Hoa

Đại học Quốc gia Hà Nội

Để lịch sử thực sự trở thành khoa học, đòi hỏi phải xây dựng hệ thống phương pháp nghiên cứu. Lịch sử là khoa học khi nó dựa trên những tri thức đầy đủ, toàn diện, hệ thống. Những tri thức này có được khi nhà sử học xác định được độ tin cậy, tính chân thực của tư liệu lịch sử, kiểm tra nó một cách kỹ càng thông qua việc phân tích và đưa ra kết luận tổng quát. Phương pháp phân tích - phê khảo sử liệu ra đời là nhằm thực hiện những mục tiêu đó và được coi như một trong những phương pháp mang tính tiền đề trong mọi công trình nghiên cứu lịch sử, mà thiếu nó, tính khách quan, khoa học, cũng như kết quả của công trình sẽ chịu sự hạn chế nhất định. Phương pháp này càng được tiến hành cẩn trọng bao nhiêu, thì tri thức lịch sử thu nhận được càng gần tới chân lý lịch sử bấy nhiêu, đặc biệt là khi nghiên cứu những vấn đề tranh luận, có độ “nhạy cảm” cao.